ONUR BERKAY SUİÇMEZ
07.12.2024 / ANKARA
“Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek” başlıklı kitap ile “Radyo Benjamin” adındaki kitaplar hakkında karşılaştırmalı ve önceki yazılarıma farkla, detaylı veya biraz uzun sayılabilecek bir deneme yazmak istiyorum.
19. yüzyılda, çocukların bir araya getirerek resimler oluşturduğu kartlar “myrioramas optikleri” olarak adlandırılmaktaydı. Daha sonraki dönemlerde bu kavram, kelime anlamının ötesine geçerek “myrid” resimlerinin kalıbından türemiştir. Bu kartlar, daha sonra “panorama, diyaroma, kozmoroma” modellerini takip ederek gelişmiş ve manzarayı panorama olarak değerlendirme ile devasa sahnelerin tekrar ve yeniden temsil edilmesinin temelini oluşturmuştur.
“Bu çalışmama nasıl bir başlangıç yapmalıyım?” diye düşünerek bir denememi daha size sunmaya hazırlanmak aşamasındayım.
Zaman algısı ve ritmi, sinema ve haberlerin merak uyandırma etkisiyle birlikte bizim için anlam kazanmaz. Bu anlayışı duyusal ve geleneksel yöntemlerle değiştiririz. Bu yüzden de biyografik değerlendirmeler yapmak zor olsa da önemliyken, Benjamin’e göre, teknoloji ve teknik, insan algısını yeniden şekillendirir ve modern endüstri çağında ortaya çıkan yeniden üretim teknolojilerini inceler.
Bu belge, Walter Benjamin’in düşünce dünyasını inceleyen iki kitabın karşılaştırmalı bir analizini sunmaktadır.
- Kitapların Temel Konuları: “Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek”, Benjamin’in konformizm karşıtı düşüncelerini ve devrimci ruhunu incelerken, “Radyo Benjamin” kitabı, Benjamin’in radyo konuşmalarındaki kültürel ve toplumsal eleştirilerini ele alır.
- Farklı Yaklaşımlar: Esther Leslie’nin kitabı, Benjamin’in kapitalizm ve modernizm eleştirilerini detaylandırırken, “Radyo Benjamin” kitabı, Benjamin’in radyo konuşmalarındaki etkileyici üslubunu ve dil becerilerini vurgular.
- Sonuç ve Değerlendirme: Her iki eser de Benjamin’in düşünce dünyasına farklı açılardan bakmamızı sağlar; Leslie’nin kitabı onun konformizm karşıtı duruşunu incelerken, “Radyo Benjamin” kitabı onun radyo konuşmalarındaki kültürel eleştirilerini gözler önüne serer.
Walter Benjamin, 20. yüzyılın en etkileyici düşünürlerinden biri olarak, gerek eserleri gerekse fikirleriyle derin izler bırakmıştır. Esther Leslie’nin 2011 yılında Habitus Yayınevi tarafından yayımlanan “Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek” adlı eseri, Benjamin’in düşünce dünyasını ve konformizme karşı duruşunu kapsamlı bir şekilde ele alırken, Cemal Ener, Elif Okan Gezmiş ve Savaş Kılıç’ın Türkçeye çevirdiği ve Lecia Rosenthal tarafından derlenip Metis Yayınevi’nden 2018 yılında yayımlanan “Radyo Benjamin” kitabı ise, Benjamin’in radyo konuşmaları üzerinden onun kültürel eleştirilerini ve toplumsal analizlerini gözler önüne serer. Bu çalışmada, her iki kitabı detaylı bir şekilde inceleyerek, Walter Benjamin’in konformizme karşı duruşunu ve radyo konuşmalarındaki etkileyici üslubunu karşılaştırmalı olarak ele alacağım. Bu karşılaştırma, Benjamin’in fikir dünyasının derinliklerine inmemizi sağlarken, aynı zamanda iki farklı yayımın nasıl farklı perspektifler sunduğunu da gözler önüne sereceğini umuyorum.
Her iki eserin de temel konularını ve yazarların yaklaşım biçimlerini ele alacağız. “Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek” kitabı, Benjamin’in konformizm karşıtı düşüncelerini merkeze alarak, onun kapitalizme, modernizme ve kültürel hegemonyaya karşı duruşunu derinlemesine inceler. Esther Leslie, Benjamin’in eserlerini ve hayatını analiz ederek, onun devrimci ruhunu ve entelektüel cesaretini okuyucuya aktarıyor.
Öte yandan, “Radyo Benjamin” kitabı, Benjamin’in radyo konuşmalarının derlendiği bir eserdir. Bu eser, Benjamin’in radyo programları aracılığıyla topluma seslendiği ve çeşitli kültürel ve toplumsal konuları ele aldığı konuşmalarını içerir. Radyo Benjamin, Benjamin’in gündelik yaşamdan sanata, siyasetten toplumsal eleştiriye kadar geniş bir yelpazede düşüncelerini dinleyicilere aktardığı platformlardan biridir. Bu kitap, Benjamin’in etkileyici üslubunu ve radyo konuşmalarındaki dil becerisini gözler önüne seriyor.
“Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek” kitabındaki, Benjamin’in konformizme karşı duruşunu detaylandırarak, onun felsefi ve toplumsal eleştirilerini derinlemesine incelerken, Esther Leslie’nin, Benjamin’in eserlerini ve düşüncelerini analiz ederken, onun devrimci ruhunu ve entelektüel cesaretini okuyucuya aktardığı aşamada öte yandan, “Radyo Benjamin” kitabıyla, Benjamin’in radyo konuşmalarındaki üslubunu ve toplumsal analizlerini ortaya koyar. Bu eser, Benjamin’in radyo programları aracılığıyla dinleyicilere seslenerek, kültürel ve toplumsal eleştirilerini aktardığı konuşmalarını içerir. Radyo konuşmaları, Benjamin’in etkileyici dil becerilerini ve toplumsal analizlerini dinleyicilere ulaştırdığı bir platformdur. Kitap, Benjamin’in radyo konuşmalarındaki dilin etkileyiciliğini ve onun kültürel eleştirilerini vurgular.
Genel olarak da, her iki eser de Benjamin’in düşünce dünyasına farklı açılardan bakmamızı sağlar. “Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek” kitabı, Benjamin’in konformizm karşıtı duruşunu derinlemesine incelerken, “Radyo Benjamin” kitabı ise, onun radyo konuşmalarındaki üslubunu ve toplumsal analizlerini gözler önüne serer. Bu iki eser, Benjamin’in fikir dünyasının derinliklerine inmemize ve onun çeşitli perspektiflerini anlamamıza yardımcı olur. Sonuç olarak, bu karşılaştırmalı değerlendirme, Benjamin’in düşüncelerinin ve eserlerinin önemini vurgulayarak, onun entelektüel mirasını daha iyi kavramamıza yardımcı olur.
Birinci bölümde Dayanılmaz Kapitülasyonlar Çağında Sanat Eseri, Dönen Rüya: Teknik ve Aynalama, Benjamin’in Amaçları ve Manzara Patlaması adlı kitap bölümlerinden, günümüzde bile zamanı olmayacağını düşündürtücek kadar zamansız ve özetsiz bir kitap değerlendirmesi yapmayı planlarken, ikinci bölümde Radyo Anlatıları bağlamında Radyo Benjamin’den alıntılarla son bölümdeki karşılaştırmayı özetlemekten ziyade şimdiki zamanda bile zamanı olucağını düşündürücek şekilde düşüncelerimle noktalayacağım.
“İlk Doğa”, “İkinci Doğa”, İlk Technik, “İkinci Technik”[1] ‘e başlangıç noktası olarak bakarsak,
Karl Marx’a göre, (Walter Benjamin Pasajlar – “Konvolut X: Marx 1935-1937) Oluş (!) insanlığın tarihinden – toplumu tehlikeye sokar halde çıkan doğa, insanların gerçek doğasıdır ve bu nedenle endüstri vasıtasıyla varolan doğa, yabancılaştırılmış biçimde de olsa hakiki antropolojik doğadır.
“Yalnızca varlık” örttüğü ölçüde negatif varlık olan insan, zamana özdeştir. İnsanın kendi doğasını kendine mal etmesi aynı zamanda genişleyen evreni de elinde tutması anlamına gelir. “Tarihin kendisi doğal tarihin, doğanın insana dönüşmesinin gerçek bir parçasıdır.” (Marx) Tersine bu “doğal tarih” insanlığın tarih sürecinin aracılığından başka bir varoluşa sahip değildir, evrenin çevresinden uzaklaşan nebulaların görüntüsünü zamanda yakalayan modern teleskop gibi tarihsel bütünlüğü yeniden ele geçiren tek parçadır. Tarih her zaman var olur ama bu varoluş aracılığıyla insanın zamansallaştırılması zamanın insanlaştırılmasıyla eşdeğerlidir. Zamanın bilinçdışı hareketi kendini ortaya koyar ve tarihsel bilinçlilik içerisinde doğru hale gelir.
Guy Debord – paragraf 25, “Society of Spectacle” içerisinde
“Nazizm politik temsili değil, yalnızca mimetik temsili sunar. Politik temsil olmadan görsel temsil içinde tefekkür nesnesi haline gelmiştir. Bilinçle eylenen, oynayan ve cesaretlendirilmiş kolektif ve birlikten uzaktır. Faşist itaat süreçleriyle biçimlenen, aciz bırakılmış öznellik, Benjamin’e göre, savaştan estik bir haz alacak kadar kendine yabancılaştırılmıştır. Benjamin, “Teknik” in başarısız alımlanmasıyla ortaya çıkan nihilistik bilinçliliğe gönderme yaparak yabancılaşmış insanlığın kendi ölüm ritüellerini birinci derecede estetik haz olarak deneyimlendiğini belirtir.”[2]
Benjamin, tüketilen her şeyin acı verici koşullarda üretildiğini belirtir. Sermaye, bedenleri teknik ve teknoloji aracılığıyla böler ve parçalar. Ancak Benjamin, yorumlama eyleminin teknolojik gelişimin kurtarıcı ve yorumlayıcı tarihi oluşturabileceğine inanır ve bu süreçte farklı toplumsal ilişkileri askıya alarak dönüştürme gücünü ortaya koymayı amaçlar. Burada Pasajlar eserindeki şu tümcesine göndermede bulunur:
“Tarihsel bir nesne, ne olursa olsun bilgi yoluyla kurtarılır.”
[1] [1] Esther Leslie (2011) Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek. s.240 Habitus Yayınları. Birinci basım. Istanbul.
[2] Esther Leslie (2011) Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek. s.250 Habitus Yayınları. Birinci basım. Istanbul.
halen evlenmemiş ve/veya bekleyeni olmayan eşsiz güzelliklere bu haftasonundan sonraki haftasonu vizyona girecek LOTR serisinin yeni animasyon halini birlikte ya da ayrı keyifle seyretmeyi dilerken fragmanı da altta belirtiyim:
gündüzleri geceymiş gibi ● yeşil dallarız dünya ağacından 
Yorum bırakın