---

ONUR BERKAY SUİÇMEZ

24 HAZİRAN 2026 – ANKARA

---

1) “Bir önceki akademik (öğrenci) af ne zaman çıktı?”

• Türkiye’de en son yürürlüğe giren öğrenci affı 5 Temmuz 2022’de yayımlanan 7417 sayılı kanun ile oldu.
• Bu düzenlemeye Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici madde ile birçok öğrenci yeniden kayıt hakkı kazandı.
• Genel tarihsel bakış:
  • İlk af: 1983
  • Son dönemdekiler: 2012, 2018 ve 2022

Yani pratik olarak “son kesin çıkan af = 2022” ve bugün tartışılan 2026 düzenlemesi henüz teklif aşamasında.

---

2) Eğitimini yarıda bırakmak zorunda kalan kaç genç var?

Burada tek bir net sayı yok; farklı dönemlere göre tablo şöyle:

Kısa dönem (yakın yıllar)

• 2021–2023 arasında ≈ 878 bin öğrenci üniversiteyi bıraktı.

Daha geniş perspektif

• 2015–2025 arasında toplam ≈ 19 milyon kişi üniversite eğitimini bırakmış görünüyor (YÖK verilerine dayanan açıklamalar).

Önemli not:

• Bu 19 milyon “farklı yıllardaki toplam ayrılmaların birikimi”; aynı kişinin birden fazla sayıldığı durumlar olabilir.
• Türkiye’de aktif öğrenci sayısının ~6–7 milyon olduğu düşünülürse sistemde çok yüksek bir hareket ve terk oranı olduğu açık.

Özetle:

• Yüz binlerce kişi her yıl,
• Milyonlarca kişi uzun vadede eğitimden kopuyor.

---

3) Akademik af çıkarılması tamamen siyasi mi?

“İktidarın yakını olması gerekiyor mu?” sorusu

Kısa ve net cevap:
Hayır, böyle bir zorunluluk yok ya da normal bir ülkede yaşıyorsak, olmamalı.

Nasıl çıkar?

• Öğrenci affı:
  • TBMM’de kanun değişikliği ile çıkar (genellikle Yükseköğretim Kanunu’na geçici madde eklenir).
• Yürütme:
  • Taslak genelde YÖK + hükümet (bakanlık/iktidar) tarafından hazırlanır.
• Son aşama:
  • TBMM kabul eder → Resmi Gazete’de yayımlanır → yürürlüğe girer.

Peki neden çıkar?

Kaynakların da işaret ettiği gibi aflar genelde şu durumlarda gündeme gelir:

• Ekonomik kriz, pandemi, deprem gibi olağanüstü dönemler
• Yüksek sayıda öğrencinin sistem dışında kalması
• Toplumsal talep ve siyasi gündem

Ayrıca istatistiksel olarak:

• Türkiye’de öğrenci affı yaklaşık her 2–4 yılda bir gündeme geliyor.

“Yakını olmak gerekir mi?”

• Hukuken: Hayır
• Pratikte:
  • Bu tür düzenlemeler geniş kitleyi etkilediği için çıkar, bireysel örnekler üzerinden değil.
  • Ancak siyaset bilimi açısından vatandaş talebi, kamuoyu baskısı ve oy davranışı etkili olabilir (bu yorumdur).

---

Genel değerlendirme (dürüst analiz)

• Türkiye’de öğrenci affı:
  • sistematik hale gelmiş bir “düzeltme mekanizması”
• Bunun sebebi:
  • yüksek öğrenci sayısı,
  • ekonomik baskılar,
  • eğitim sisteminde süre/başarı sorunları
• Veriler, sorunun bireysel değil yapısal olduğunu gösteriyor.

2026 için hem çıkarılması hem çıkarılmaması adına “güçlü gerekçeler” var; ama Türkiye’deki geçmiş örüntüye bakınca toplumsal talep ağır bastığında af çıkma eğilimi daha yüksek.

“Lehte” ve “aleyhte” nedenleri sayıya dökmek yerine şöyle okumak daha doğru:

• Lehte taraf: daha çok sosyal ve politik baskı
• Aleyhte taraf: daha çok eğitim sistemi ve kalite kaygısı

Türkiye pratiğinde şu gözleniyor:

• Eğer toplumsal talep güçlü + kriz etkisi varsa → af çıkma ihtimali artıyor
• Eğer sistem baskısı (kontenjan, kalite) ön plana çıkarsa → sınırlandırılmış af oluyor

---